ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΙΟΥ


Ο Άγιος Βασίλειος (ενοριακός Ναός του Μαργαριτίου).

agiosbasileios.jpg - 92.06 KB


Ο Άγιος Βασίλειος χτίστηκε αμέσως μετά την απελευθέρωση το έτος 1913 και είναι ο ενοριακός 
ναός του Μαργαριτίου, υπάγεται στην
Μητρόπολη της Παραμυθιάς. Το 1930, οι μουσουλμάνοι
κάτοικοι
του Μαργαριτίου, παρότι ζούσαν σε τμήμα της ελληνικής επικράτειας και πρωτύτερα
είχαν δηλώσει έλληνες πολίτες, παρασυρόμενοι
από τον αλβανικό επεκτατισμό σινεπικορούμενοι
από τους Ιταλούς,
τους Τούρκους και τους Αυστριακούς, δεν συνεργάζονταν με τους νόμους του
Ελληνικού κράτους, το οποίο τους είχε δείξει υπερβολική
ανοχή.

Αυτό το εκμεταλλεύτηκαν οι μουσουλμάνοι στο έπακρο και είχαν επιδοθεί σε σημαντικές
αξιόποινες πράξεις κατά του ελληνικού
κράτους και των συμπολιτών τους χριστιανών με διάφορες
προκλητικές ενέργιες. Μια από αυτές ήταν να κάψουν τον ιερό ναό του Αγίου Βασιλείου. Το 1937
οι χριστανοί Μαργαριτιώτες ξαναέφτιαξαν
τον ιερό ναό του Αγίου Βασιλείου καθώς και το
καμπαναριό με
την τεράστια καμπάνα, την οποία κτυπούσανε ανεβαίνοντας επάνω στο καμπαναριό
οι Μαργαριτιώτες.

Ο ήχος την καμπάνας αυτής, η οποία είχε φτιαχτή στην Βενετία, ήταν τόσο δυνατός που ακούγονταν
μέχρι την Καταβόθρα και το Ελευθέρι. Στα επόμενα χρόνια ο ναός ξαναεπισκευάστηκε αρκετές
φορές. Από ότι θυμάμαι, έξω από την είσοδο του κυρίως ναού, στο
δεξιό μέρος υπήρχαν δυο
μεγαλοπρεπής τάφοι, άγνωστο σε ποίους
ανήκαν.

Πιθανός σε ιερωμένους που λειτουργούσαν στην εκκληςία αυτή. Σήμερα δεν υπάρχουν πια. Στο
αριστερό μέρος δίπλα στο καμπαναριό,
ήταν ελιές φυτεμένες και εκεί γίνονταν το υπαίθριο
ειρηνοδικείο,
από ότι βλέπαμε εμείς μικρά παιδιά τότε, από την αυλή του σχολείου που ήταν
ακριβώς από πάνω. Το υπαίθριο αυτό ειρηνοδικείο γινόταν
μια φορά το μήνα, και γέμιζε ο τόπος
με άλογα και μουλάρια από τους εμπλεκόμενους
χωρικούς σε αυτές τις υποθέσεις.

(Η εικόνα του αγίου Βασιλείου (φωτό από το μουσείο Μαργαριτίου).
 
 

fotoahbasili.jpg - 47.05 KB


 Κάτω στη φωτογραφία, ο Άγιος Βασίλειος όπως ήταν παλαιότερα πριν
ανακαινιστεί.
Ποιός γνωρίζει τους νεαρούς που ποζάρουν στο καμπαναριό;
(φωτό Αλή Σάμη Βέης)

 
 

ah-wasili.jpg - 72.30 KB

 
Ο Παπαβαγγέλης Χρηστίδης (1875-1960).

papa-waggelis.jpg - 6.26 KB

Σύμφωνα με πληροφορορίες από τα Νέα του Μαργαριτίου. το 1924 χειροτονήθηκε ιερέας
στον Άη Βασίλη στο Μαργαρίτι, ο Ευάγγελος Χρηστήδης, ο γνωστός στους παλαιότερους
Παπαβαγγέλης. Ο Παπαβαγγέλης είχε γεννηθεί το 1875 και απεβίωσε το 1960. Το έτος1953
λειτουργούσε ακόμη, (αυτό το γνωρίζω διότι όπως μου είχε πεί η μητέρα μου, όταν
με
βάπτισαν το 1953, ήταν δύο Παπάδες, ο νεοφερμένος τότε
Παπακώστας (Κολιούσης) και
ο Παπαβαγγέλης Χρηστίδης).


Ο Ιερέας Κωνσταντίνος Κολιούσης.

Ο Παπακώστας, όπως τον αποκαλούσαμε, ήταν γιός του Καπετάνιου Γρηγόρη
Κολιούση (Σπανοβαγγέλη), που έδρασε στην εποχή του 1912.
Περισσότερα στην κατιγορία (Γνωρίζετε Ότι).

Στην Φωτογραφία κάτω βλέπουμε  τους μετέπειτα ιερωμένους  στον Άη Βασίλη:
(αριστερά ο Παπακώστας (Κολιούσης) τον οποίο αντικατέστησε ο νεότερος
Παπαθεόδωρος (Καρδάνης).

Sample Image

 


Η Εκκλησιαστική Επιτροπή Μαργαριτίου 2012

Διακρίνονται από αριστερά: Ο Ζώης Ντρίτσος, Ο Δημήτριος Μάτης,

ο Παπά-Νεκτάριος Βερλέτης, ο Βασίλειος Κοκόσης και ο Ανδρέας Νικολάου.

epitropi.jpg - 77.46 KB


 
Άποψη από τον Άη Βασίλη
(η φωτό είναι απο την Αλεξάνδρα Δούλη Pescher).



Sample Image

Από ότι γνωρίζουν οι παλαιότεροι, στο Μαργαρίτι υπήρχε μια πολύ παλιά εκκλησία στο
σημείο που σήμερα λέμε (βρύση του αγά).  Ήταν η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου εκεί που
σήμερα είναι το Σπίτι του Παιδιού .Αυτή την εκκλησία την κατήργησαν οι μουσουλμάνοι
σε παλαιότερες εποχές και την μετέτρεψαν
σε Τζαμί. (Την φωτό με το μετέπειτα αυτό Τζαμί
θα βρείτε στην κατηγορία
παλιές φωτό του Μαργαριτίου).

 

Η Παναγία (Κοίμησης της Θεοτόκου) στην Κένταλη Μαργαριτίου.
Άποψη από την Παναγία στον συνοικισμό Κένταλη με το παλιό κοιμητήριο.

 
Sample Image


Η Παναγία της Κένταλης που γιορτάζει στις 15 Αυγούστου.

Sample Image


Ο Ιερός Ναός Κοίμησης της Θεοτόκου, η γνωστή σε όλους μας Παναγία στην Κένταλη,
(συνοικισμός του Μαργαριτίου), κτίστηκε το 1823
έξω απο τον οικισμό του Μαργαριτίου
διότι οι εξισλαμιθέντες τουρκοτσιάμηδες δεν επέτρεπαν μέσα στα όρια της κοινότητας αυτής
χριστιανικό ναό. Αυτά γράφει ο άλλοτε πρόεδρος της κοινότητας
Μαργαριτίου Δημήτριος
Μάτης στα νέα του Μαργαριτίου στις 20-12-1985. Δεν αναφέρει τις πηγές από που προκύπτει
για το
πότε ακριβώς κτίστηκε η εκκλησία.

Στην είδοδο του κυρίως ναού όμως, είχε παλιά μια πέτρινη πλάκα η οποία
  έγραφε 1650.
Η πλάκα αυτή είναι ακόμη εκεί, αλλά με την
συντήρηση που έγεινε στην δεκαετία του 1970
την οποία έκανε ο συμπατριώτης μας Χρήστος Σούφης, η πλάκα, που ήταν ακριβώς
πάνω
από την πόρτα, σκεπάστηκε με τον εξωτερικό σωβά και σήμερα δεν φαίνεται.

(Για το σκέπασμα της επιγραφής δεν ευθύνεται ο εργολάβος διότι ήταν αρκετά μεγάλη η απόκλιση
της επιγραφής με τον τοίχο και τον σωβά που προστέθηκε, σκέπασαν λοιπόν την επιγραφή για να
έχει ο τοίχος την ίδια ευθεία. Λογικά θα έπρεπε να βγεί η επιγραφή και να ξαναπροστεθει στην
σωστή θέση).

Εκτός απο την παλιά επιγραφεί, υπάρχουν τάφοι από το 1780 στο νεκροταφείο της Παναγίας.
(Επειδή μεγάλωσα εκεί, (500 μέτρα πιο πέρα) τα γνωρίζω αρκετά καλά). 
Με της διαδοχικές επισκευές που έγιναν κατά καιρούς, άλλαξαν σε μεγάλο βαθμό την αρχική όψη
της εκκλησίας. Η σκεπή που ήταν με πέτρινες πλάκες αντικαταστάθηκε με κεραμιδι, το στύλωμα
που είχε δεξιά μεριά του κυρίως ναού όπου κρέμονταν το σήμαντρο, κατεδαφίστηκε και το
σήμαντρο εξαφανίστηκε ! (Εδώ πρέπει να τονίσουμε ότι ο ναός αυτός ήταν ο μοναδικός 
χριστιανικός στο Μαργαρίτι, καιοι μουσουλμάνοι δεν τους επέτρεπαν να έχει καμπάνα). 
 
Στην είσοδο του κυρίως ναού, στο δεξιό μέρος ήταν μέχρι και το 1970 δυο μεγαλόπρεποι τάφοι
που στα πλαϊνά και από πάνω καλύπτονταν με τεράστιες άσπρες πέτρινες πλάκες. Ήταν ακριβώς
μπροστά στο τοιχίο που στηρίζονταν το σήμαντρο, (βλέποντας προς την μεριά του κάμπου).

Ένα τεράστιο κυπαρίσσι που σώζεται ακόμη εκεί, είχε τις ρίζες του μέσα σε έναν από τους δύο
αυτούς επιβλιπτικούς τάφους. Με την διαμόρφωση που έγινε τότε, οι τάφοι αυτοί καταστράφηκαν
και μαζί τους χάθηκε και ένα κομμάτι της ιστορίας που επί εκατόν πενήντα χρόνια περίπου
κουβαλούσαν. Ποιοί είχαν ενταφιαστεί εκεί μας είναι άγνωστο.

Ορισμένοι έλεγαν ότι εκεί ήταν θαμμένοι Καπεταναίοι Μαργαριτιώτες, Συνήθως σε τέτοιες
περίοπτες θέσεις ενταφιάζανε σημαίνοντα πρόσωπα, κληρικούς, προεστούς, καπεταναίους,
ευεργέτες κλπ. Όταν έγινε η διαμόρφωση όμως κανένας από τους σημερινούς κατοίκους δεν
διεκδίκησε το χώρο που ήταν οι τάφοι. Ο ένας που σώζεται σήμερα στο ίδιο σημείο αναφέρεται
στους Πακαίους που παλιά είχαν εμπορικά μαγαζιά στο Μαργαρίτι και μετέπειτα μετοίκησαν
στα Γιάννενα.

Η φωτό με τον πέτρινο σταυρό που βλέπετε σε άλλη φωτό, πεταμένο κάτω, ήταν από αυτούς
τους τάφους στην είσοδο του κυριως ναού. Σήμερα ο ναός βρίσκετε σε ικανοποιητική κατάσταση
θα λέγαμε αλλά, ακόμη όποιος θέλει, μπορεί να κάνει τάφο όπου υπάρχει ελεύθερο μέρος, χωρίς
να ρωτήσει το εκκλησιαστικό συμβούλιο !!!

Η σκεπή του ναού είχε επισκευαστή και παλαιότερα από Γιαννιώτες μαστόρους, διότι έσταζε
νερό μέσα στο ναό και κινδύνευαν τα εικονίσματα, τα οποία ήταν προσφορές από παλιές
Μαργαριτιώτικες οικογένειες. Το μέρος που καλύπτει το εξοχικό εκλησάκι της Παναγίαςμαζί
με το παλιό κοιμητήριο που αναπαύονται οι ψυχές των προγόνων μας, έχει σχήμα τετράγωνο
και γύρο γύρο περιβάλλεται με μάντρα ύψους δυόμισι μέτρων περίπου, που στην κόχη της έχει
κομμάτια από σπασμένα γυαλιά κολλημένα για να μην μπορούσαν να σκαρφαλώσουν οι
μουσουλμάνοι και βεβηλώσουν τον ναό.
 
Τα περιβόλια με τις ελιές δεξιά μεριά, ανήκαν στην εκκλησία και αποτελούσαν έσοδα
για την συντήρηση και λειτουργία του ναού. Αργότερα όμως τα καταχράστηκε διά τις
βίας ο μουσουλμάνος κάτοικος της Κένταλης ο Ρεφάτης.

( Οι Ρεφάτες, ήταν τρια αδέλφια, ο ένας απο αυτούς ήταν πρακτικός γιατρός και έφτιαχνε
γιατροσόφια. Αυτό μου το είχε πεί η γιαγιά μου η Ελένη, σύζηγος του Ιωάννου Γκίνη, που το έτος
1936 κατικούσαν στο Γερακάρι Μαργαριτίου, όπου είχαν αγοράσει κτήματα απο κάποιους
μουσουλμάνους οι οποίοι έφυγαν για την Τουρκία και την Ιταλία. Τότε, πρην το 1940, είχαν φύγει
ολοι οι μουσουλμάνοι του Γερακαρίου, προβλέποντας τα γεγονότα που ακολούθησαν.Οι
χριστιανοί που εγκαταστάθηκαν στο Γερακάρι, προέρχονταν απο το διπλανό χωριό το Ελευθέρι και
γνωρίζονταν με τους μουσουλμάνους της Κένταλης. Έλεγαν οι δικοί μας, οτι αυτοί που πούλησαν
τα κτήματα τους και έφυγαν, ήταν τούρκοι ).

Τα παλιά αυτά εικονίσματα μαζεύτηκαν με εντολή της Αρχιεπισκοπής, φοβούμενοι μην κλαπούν,
και σήμερα δεν γνωρίζουμε που βρίσκονται. Ο χώρος μέσα στο ναό δεν ήταν όπως είναι σήμερα,
στο δεξιό μέρος υπήρχε το οστεοφυλάκιο χωρισμένο με τοίχο και ξύλινη πόρτα. Τα οστά τα είχαν
σε ξύλινα κασόνια στοιβαγμένα χωρίς ενδείξεις. Με την διαρρύθμιση  του χώρου που έγινε τότε,
σήμερα ο ναός είναι
κάπως πιο ευρύχωρος.

(Άποψη από το εσωτερικό του ναού).

 

Sample Image


Στο εσωτρικό του Ναού, το τέμπλο είναι στολισμένο με νεότερες εικόνες, προσφορές απο
τους κατοίκους της περιοχής. Ο πολυέλαιος 
είναι δωρεά
του Μαργαριτιώτη οδοντίατρου
Ηλία  Σπ.Γκίνη.



Sample Image


Φωτογραφία από την καθιερωμένη γιορτή που γίνετε στην Παναγία κάθε χρόνο
στις 15 Αυγούστου.


panagiaginis.jpg - 195.05 KB


(Φωτογραφία από το Μουσείο Μαργαριτίου με την Παναγία την Βρεφοκρατούσα).

eikona.jpg - 59.92 KB


Η Χάϊδω Γκίνη, μια παλιά Κενταλιώτησα, που σήμερα δεν ζη πια, είχε αναλάβει
οικειοθελώς την φροντίδα για το άναμμα των καντηλιών στην Παναγία. Αργότερα
που εγκαταστάθηκε στο Μαργαρίτι, παρά το περασμένο της ηλικίας της, πήγαινε
με τα
πόδια τον δρόμο για το άναμμα των καντηλιών τακτικότατα, σχεδόν καθημερινά
και πάντα μας παρακινούσε για ένα προσκύνημα στο
μαγευτικό αυτό εκλησάκι. Όταν
μας προβόδιζε για κάποιο ταξίδι,
μας εύχονταν πάντα (η Παναγιά μαζί σας).

Η φωτογραφία είναι από το 1985.
 

Sample Image


Αυτός ο πέτρινος σταυρός στη φωτογραφία κάτω, ήταν τοποθετημένος σε τάφο στην Παναγία
στην είσοδο του κυρίως Ναού δεξιά μεριά. Εκεί υπήρχαν δυο επιβληπτικοί τάφοι μέχρι το 1985.
Όταν διαμόρφωσαν το χώρο, η πλάκα ήταν για αρκετά χρόνια στο έδαφος εγκαταλειμμένη
όπως την βλέπετε μέχρι το 1995 περίπου. Μετέπειτα η πλάκα με τον πέτρινο σταυρό
εξαφανίστηκε από κάποιον αλαφροχέρι, Δημοσιεύουμε την φωτό αυτή ούτος ώστε όπου την
δείτε να γνωρίζετε ότι είναι κλεμμένη (ανήκε σε τάφο) και πρέπει να επιστραφεί στην εκκλησία !!!

petr-stauros.jpg - 124.40 KB

 

 

Το Εκκλησάκι Μεταμόρφωση του Σωτήρος στο Παλαιόκαστρο Μαργαριτίου

 

Άποψη της εκκλησίας του Άη Σωτήρα η οποία είναι κτισμένη επάνω σε θεμέλια αρχαίου
παλαιοχριστιανικού Ναού στη θέση (Μόρφι του Παλαιοκάστρου).

Πηγές: Σπύρος Μουσελίμης, και απο τους κατοίκους της περιοχής μας.



Sample Image

Αρχαία επιγραφή στην είσοδο της εκκλησιίς του Άη Σωτήρα  στο Παλαιόκαστρο.


Sample Image


Η εκκλησία του Άη Σωτήρα στο Παλαιόκαστρο. (Μεταμόρφωση του Σωτήρος).
Γιορτάζει στις 6 Αυγούστου και οι κάτοικοι του Παλαιοκάστρου σε συνεργασία με τους
Μαργαριτιώτες και των γύρο Κοινοτήτων διοργανώνουν εκεί σπουδαία θρησκευτική
εκδήλωση
την οποία παρακολουθεί πλήθος κόσμου..


Sample Image


Άποψη από το μικρό εκκλησάκι Μεταμόρφωση του Σωτήρος στο Παλαιόκαστρο
Μαργαριτίου.
Πάνω από την είδοδο διακρίνεται η πέτρινη πλάκα με την αρχαία
επιγραφή.


Metamorfosi-sotiros.JPG - 1.30 MB


Η αρχαία Μονή Μόρφου στο Παλαιόκαστρο.

(Από το βιβλίο Αρχαιότητες της Θεσπρωτίας, σελ. 188).

    <<<Στην τοποθεσία Λακκιά Μοναστίρι του Παλαιοκάστρου, βόρεια του Μαργαριτίου υπήρχε
Μονή της οποίας σώζονται ερείπια μόνο του μισού ναού της με το όνομα Παλιοκλήσι Μόρφου,
εξωτερικού μήκους 6 μ. και πλάτος 4 μ. σε ύψος 1,50 μ. Λέγεται πως είχε τόσα πολλά γίδια που
το γάλα μεταφέρονταν με κεραμιδοσωλήνες από πάνω από το βουνό>>.

Αφήγηση του Βασίλη Μάμου, κατοίκου Μαργαριτίου για την Μαυροφόρα
στον Σπύρο Μουσελίμη το 1961.

Η Μαυροφόρα.
<<Την είδα με τα μάτια μου, μήνα την είχα αλάργα; πέντε μέτρα, το ξεροτοίχι μας χώριζε.
Κάθε φορά που περνάω κοιτάω τον τόπο μήπως την ξαναδώ>>.
-Με αυτα τα λόγια άρχισε να μου μολογάει  στις 5 του Αλωνάρη 1961, ενώ περιόδευα τα
χαλάσματα της αρχαίας πόλης που βρίσκονταν στο Μόρφη του Μαργαριτίου, στην τοποθεσία
Κολομπόνι, ο Βασίλης Μάμος, ιδιοκτητης των χαλασμάτων και των γύρο ελαιώνων, για την
μαυροφόρα που είδε εκεί ψηλά στο Παλιοκλήσι. 

<<Δεν είμαι παιδάκι να φαντασιολογώ ούτε κοιμόμουν και ονειρευόμουν, είμαι 26 χρονών και
δεν έχω κανένα συμφέρον να γελάω. Έχω βγάλει και το μισό γυμνάσιο, εξ άλλου το μέρος είναι
δικό μου και ότι είδα αφορά εμένα και το χτήμα μου>>.-και συνεχίζει: >>ήταν Φλεβάρης του
1960. Ο ήλιος βρίσκονταν στη δύση. Τα απόσκια μόλις είχαν διαβεί από το Παλιοκλήσι κι οι
πλαγιές του Μπουζουριού έλαμπαν στο ηλιοβασίλεμα. Πήγαινα απάνου στη στάνη στο
Κολομπόνι, ερχόμενος από τον κάμπο καβάλα στο μουλάρι. Πλησιάζοντας το Παλιοκλήσι,
άρχισε το μουλάρι να σκιάζεται και να φυσάει φούρ φούρ.

Γυρίζω το κεφάλι προς το Τροχάλοι, (τοποθεσία). Μούρχεται φόβος και ξεπεζεύω. Κρατάω
γερά το μουλάρι από το καπίστρι που όλο με σπρώχνει και βιάζεται να προσπεράσει.
Η μαυροφόρα κατεβαίνει από τα χαλάσματα και περπατάει πλάι μου. Πέρνο λιθάρια στα χέρια
να την πετροβολήσω, αλλά τα χέρια μου πιάνονται. Αδιάφορη η μαυροφόρα, σα να μη με βλέπει,
αμίλητη, πηγαίνει παραπανούλα κι ανεβαίνει στον από πάνου χαλασμένο τοίχο της εκκλησίας.
Την κοιτάζω από το κεφάλι ως τα ποδάρια. είναι νέα, είκοσι, είκοση δύο χρόνων, με πρόσωπο
ασπροκίτρινο. Μοιάζει ταπεινή καλόγρια που κλεισμένη στο μοναστήρι δε βλέπει ήλιο.

Τα μαλλιά της, χρώματος καφέ πέφτουν προς τα πίσω. Το μαύρο φόρεμα φτάνει ως τον πάτο
στα ποδάρια. Διακρίνονται μονάχα τα άκρα των δαχτύλων των χεριών ενώ τα ποδάρια δεν
φαίνονται αν είναι ξυπόλυτη η ποδεμένη. Ανηφορίζοντας κι όλο κοιτάζοντας προς τα πίσω να
ιδω μήπως έρχεται κοντά μου, φτάνω στη στάνη. Εκεί βρίσκω κι άλλους δυο δικούς μου .
Τους δείχνω τη μαυροφόρα που ακόμα στέκεται ψηλά στο χάλασμα κι αγναντεύει προς εμάς.
Φωνάζουμε τα σκυλιά που περιφέρονται κοντά μας
και τα σαινάμε. Γαυγίζοντας χύνονται κατά
απάνου, αλλά μόλις φτάνουν
εκεί, σταματούν απότομα σα να συνάντησαν γνωστό της στάνης
άνθρωπο,
και επέστρεψαν ημερωμένα>>.
.-Ερώτηση: Γιατί δεν πήγατε και εσείς μαζί με τα σκυλιά για να δείτε τι θα γίνει;
<< σκιαχτίκαμαν τι να σου πώ; Ήταν Θεοτικό πράμα. Πιστεύουμε πως η μαυροφόρα ήταν
καλόγρια που έμνησκε στο μοναστήρι, ή, καμιά αγία και ποιός ξέρει τι γυρεύει από μας>>.

Αυτή την ενδιαφέρουσα κουβέντα είχε κάποτε ο ιστορικός Σπ. Μουσελίμης με τον Βασίλη.
Μάμο κάτοικο του Μαργαριτίου. Από τα παραπάνω
ιστορήματα μαθαίνουμε ότι εκεί, ήταν
στα περασμένα χρόνια ένα
Μοναστήρι, ή, μια χριστιανική εκκλησία και είχε μείνει στη μνήμη
των κατοίκων ως  Το Παλιοκλήσι.


Ο Άη Γιάννης στο Γερακάρι Μαργαριτίου.

gerakriahgiannis.jpg - 85.22 KB

Το μικρό εκκλησάκι του Αγίου Ιωάννου στο παμπάλαιο χωριό, το Γερακάρι, κτίστηκε γύρο
στα 1650 μ.χ. Ο βράχος που είναι χτισμένο το μικρό αυτό εκκλησάκι σήμερα έχει καλυφθεί
από τον πέτρινο τοίχο που έφτιαξαν το
1982 ώστε να είναι πιο ασφαλής η βατότητα των πιστών.

Παλαιότερα για να ανεβείς πάνω στο στρογγυλό βράχο που είχε ύψος 4 μέτρα περίπου έπρεπε
να σκαρφαλώσεις σαν το κατσίκι. Σήμερα με ασφάλεια μπορεί ο καθένας να επισκεφθεί τον
Άη Γιάννη τον ερημίτη. Με την προσθήκη του πέτρινου τοίχου γύρο από τον βράχο ίσως ο Άη
Γιάννης να έχασε αυτή την σπάνια ομορφιά και μοναδικότητα πού τον χαρακτήριζε.  Ο χώρος
έξω και γύρο από το εξωκλήσι  διαμορφώθηκε μετά το 1982 με πρωτοβουλία των Καρδαναίων
και την βοήθεια του Δήμου Μαργαριτίου και από τότε το πανηγύρι γίνετε εκεί, και όχι στη
βρύση Χάρα που γίνονταν παλαιότερα. Το εσωτερικό της εκκλησίας είναι λιτό και μόλις που
χωράει 15 άτομα μέσα, στο δάπεδο σώζονται ακόμη οι πέτρινες πλάκες που είχε από παλιά, 
όπως επίσης και στην οροφή του που είναι και αυτή ακόμη με τις παλιές πέτρινες πλάκες.

Κάπου γύρο στο 1976 με εντολή της Αρχιεπισκοπής Παραμυθιάς, μαζεύτηκαν οι παμπάλαιες
εικόνες από τα εξωκλήσια ώστε να προστατευτούν από διάφορους αρχαιοκάπηλους και έτσι
αφαιρέθηκαν και από τον Άη Γιάννη, οι παλιές και μισοκατεστραμμένες εικόνες του, που ήταν
τάματα και κειμήλια εκατοντάδων ετών από τους χριστιανούς κατοίκους της γύρο  περιοχής.
Σύμφωνα με μαρτυρίες των παλαιότερων, ο Άη Γιάννης κτίστηκε επάνω στο βράχο διότι εκεί
είχαν βρεί μια εικόνα του αγίου. Οι κάτοικοι πήραν την εικόνα και την τοποθέτησαν στην
εκκλησία του Ελευθερίου. Μετά από λίγες ημέρες η εικόνα ξαναβρέθηκε επάνω στον
βράχο. Τότε οι πιστοί αποφάσισαν να χτίσουν την εκκλησία εκεί που πρωτοβρέθηκε.

(Φωτογραφίες από το εσωτερικό της εκκλησίας του Άη Γιαννιού στο Γερακάρι).
Οι αγιογραφίες στον Άη Γιάννη, όπως και στην Παναγία της Παλαιάς Σενίτσας και στον
Άγιο Αρσένη στο Μορφάτι, έγιναν από τους ζωγράφους αδελφούς Νικολάου, από την
Κόνιτσα το 1882.
 

Sample Image

Η Ιερή ελιά του Άη Γιάννη στο Γερακάρι.
Αυτή η καμένη ελιά που βλέπετε, κάποτε ήταν τεράστια και στη ρίζα της είχε ένα άνοιγμα
σαν καμάρα. Στην γιορτή του Άη Γιαννιού, στις 25 του Μάη,
μετά τη θεία λειτουργία στο
Ναό, βγαίναμε και περνούσαμε κάτω από την καμαρούλα που σχημάτιζε ο γέρικος κορμός
της ιερής αυτής ελιάς, και αφήναμε και από ένα ένδυμα εκεί,
  ότι είχε ο καθένας, συνήθως ένα
καθαρό μαντίλι, ή ένα πουκάμισο κλπ. Οι γιαγιάδες μας την είχαν για θαυματουργή αυτή την
ελιά. Με την μεγάλη πυρκαγιά στις 8-7-1988 η ελιά αυτή κάηκε ολοσχερώς, αλλά από ότι
βλέπετε ξαναφούντοσε. Δεν γνωρίζω ακριβώς για
πιο λόγο την είχαν για θαυματουργή, αλλά
θυμάμαι ότι όλοι κρατούσαμε αυτό το ιερό έθιμο.


Sample Image


Η ιερή ελιά στον Άη Γιάννη ξαναφύτρωσε.

Sample Image


Άποψη απο το μικρό εκκλησάκι του Άη Γιάννη στο Γερακάρι.



Sample Image


Αναμνήσεις αποτο πανιγύρι του Άη Γιάννη στο Γερακάρι Μαργαριτίου.

Το ονομαστό πανηγύρι της 25ης Μαΐου που διατηρείται μέχρι και σήμερα χάριν της
γενναιοδωρίας των Καρδαναίων  του Μαργαριτίου, με αρωγό την εκκλησία και τον ΠΟΜ
Μαργαριτίου, παλαιότερα γινόταν στην βρύση Χάρα που είναι  100 μέτρα κάτω από το σπίτι
του Bασίλη
  Καρδάνη, παλαιού τσέλιγκα της περιοχής . Στο ξακουστό  αυτό πανηγύρι που την
διοργάνωση έκαναν παλιά οι Μαργαριτιώτες  σε συνεργασία με τους Σενιτσιώτες και τους
Λιβαδαριώτες, έρχονταν κόσμος από όλα τα χωριά της περιοχής γιατι αυτό το μικρό εκκλησάκι
πάνω στον βράχο χτισμένο, ενέπνεε μεγάλο σεβασμό σε όλους τους πιστούς.

Θυμάμαι τα ποτά τα κρύωναν στο παγωμένο νερό που έτρεχε από την παμπάλαια βρύση την
Χάρα, με το μεγάλο πέτρινο κάνουλο. Οι ξακουστοί οργανοπαίχτες του Μαργαριτίου όπως ο
μεγάλος Νάσιο Τζέμος, ο Τάση Φώντας, ο Κότσι Νίνος, ο Φωτ, Αντώνης, πλαισιωμένοι και από
τους Φαναρίσιους μουσικούς παρουσίαζαν τα παλιά παραδοσιακά τραγούδια, όπως το Μπεράτι,
τον Oσμάν Τάκα, το Βρύση μου μαλαματένια τους Κλέφτες και τόσα άλλα ακόμη, που οι
κάτοικοι χόρευαν μέχρι αργά το απόγευμα, με πρωτοχορευτές τους Σπύρο Μηλιώνη, και Σπύρο
Μπάκα, τους Γκιναίους  από την Σενίτσα,τους Ντουκαίους, τους Λιοπιαραίους, τους Θαναίους,
τους Κυριακαίους τους Τσοβιλαίους, τους Νικολαίους τους Τζημαίους απ, το Μορφάτι, τους
Χαλκήδες απο την Αγία Κυριακή, και το Λιβαδάρι, τους Τσαναίους και πλήθος άλλοι ακόμη.

Οι οργανοπαίχτες που έπαιζαν τότε πληρώνονταν από τα φιλοδωρήματα  που έδιναν οι παρέες
που χόρευαν αλλά και από παραγγελιες τραγουδιών. Το πράγμα ξέφευγε όμως όταν είχαν πιεί
αρκετά ούζα και εκείνο το ημίγλυκο ανιχτοκόκκινο κρασί που τους σέρβιρε ο αξέχαστος και
συμπαθέστατος Ιλιάζ Καραμέτος, ( ο μοναδικός μουσουλμάνος που είχε απομείνει στο
Μαργαρίτι και έζησε μέχρι το θάνατο του) και αφού
έρχονταν στο κέφι οι χορευτές, από τις
εικοσάρες που πέταγαν στα όργανα, ανεβαίναμε στα δίφραγκα, μετά στα δεκάρικα κλπ.

Όταν όμως χόρευαν οι Νιόνυμφες οι φρεσκοπαντρεμένες, ο πεθερός πέταγε και χρυσές λίρες
ακόμη. Έτσι τιμούσανε τότε οι γεροντότεροι την οικογένεια. Το γλέντι γίνονταν δίπλα στη βρύση
κάτω από τις χιλιόχρονες τεράστιες ελιές. (Στο κορμό σε μια από αυτές είχε για αρκετά χρόνια
την φωλιά του ένα σμήνος από άγρια μελίσσια).  Τα θυμάμαι σαν να τα βλέπω τώρα όλα αυτά τα
σόια, μαζεμένα 25 ή 30 άτομα το καθένα, κάτω από τις γέρικες ελιές, να έχουν τα χειροποίητα
κιλίμια τους στρωμένα με τα τεράστια ταψιά τους με πίτες όλων των λογιών, Κρεατόπιτες
Τυρόπιτες Γαλατόπιτες, Κολοκυθόπιτες, Σπανακόπιτες, Χορτόπιτες, Μπουρέκια, και οι Σοφράδες
με το πεντανόστιμο Μπριάμι (αρνίσιο κρέας με ρύζι και φρέσκα μυροδικά του κήπου).

Θυμάμαι τα φρεσκοφτιαγμένα χλωρά τυριά
 στις τσαντίλες, να κρέμονται από το δέντρα, γκίζα
για το ούζο, γιαούρτια ολόφρεσκα και συκάμινα ολόφρεσκα που είχαν μαζέψει νωρίς  το πρωί
πριν τα ζεστάνει ο ήλιος από τις μπόλικες συκαμιές που είχε τότε στο Γερακάρι όλων των ειδών
άσπρες και κόκκινες,
σκεπασμένα με τα καταπράσινα πλατιά φύλα τους ώστε να διατηρούνται
δροσερά.
(η κόκκινη συκαμιά, ήταν δίπλα στη βρύση Χάρα. (Από τις άσπρες συκαμιές, η
καλύτερη που έκανε μεγάλα συκάμινα, ήταν στο σπίτι του Θωμά Νάκι).

Όλοι αυτή η κοσμοσυρροή που μαζεύονταν στο πανηγύρι του Άη Γιάννη τότε, από το Καρτέρι,
τα χωριά της περιοχής Μαργαριτίου, από την Ανθούσα και Αγυά, από την Αγία Κυριακή, από
Μορφάτι, Σπαθαράτι, και Κανελλάκη και απο το Μποντάρη ακόμη έρχονταν με τα άλογα ή με
τα πόδια. Τα υποστατικά (ζώα) που έβλεπες τότε εκεί σου θύμιζε εμποροπανήγυρη ζώων, με
τους πιο καλά στεκούμενους οικονομικά να έχουν κάτι βαρβάτα άλογα με σέλα ειδικά για δρόμο,
που τα είχαν μάθει να τρέχουν ρεβάνη, στολισμένα με καινούρια σαμάρια και χρωματιστές
φλοκάτες, καθώς και ολοκαίνουρια καπίστρια και χαλινάρια για τα (μπινέκια) τα βαρβάτα. Τα
ζώα τα έδεναν πάνω από τις ελιές, ώσπου να τελειώσει το πανηγύρι και να επιστρέψουν στο
σπίτι τους.
 
Εκεί έβρισκαν την ευκαιρία αρκετοί να κάνουν και ανταλλαγή ζώων. Εκεί ως συνήθως για την
εποχή αυτή, αντικρίζωνταν και οι ομορφονιές με τους λεβέντες νεαρούς  από σχετικά κοντά,
και είχαν την ευκαιρία να ανταλλάξουν καμιά συμπαθητική ματιά μεταξύ τους και ίσως και
κάποιο ραβασάκι!!! 
Εκεί όμως είχαμε και τις προξενήτρες και τους προξενητάδες, όπως ο Σιώζης Μέτσιος, που
μιλημένα από πριν, έλεγαν στον νεαρό, έλα στο τάδε πανηγύρι
να την δης !!!
Φυσικά από ένα τόσο ξακουστό πανηγύρι δεν έλειπαν και οι μικροπωλητές, όπως ο
συμπατριώτης μας Ηλίας Λιοπιάρης από την Καταβόθρα. Τότε έβρισκαν την ευκαιρία τα
κορίτσια της εποχής  αυτής να αγοράσουν κανένα κραγιόν, (που με πολύ σκέψη θα το
χρησιμοποιούσαν από το φόβο
των πατεράδων), τσιμπιδάκια και κοκαλάκια για τα μαλλιά,
και κανένα
άρωμα. Τα αγόρια αγόραζαν συνήθως ματογυάλια, καθρεπτάκι, τσατσάρα
μπριγιαντίνη για τα μαλλιά που ήταν στη μόδα και ίσως κάνα κομπολόι οι ηλικιωμένοι.

Εμείς τα παιδιά, προγκιγμένα στο πυκνό δασος της περιοχής, να σκαρφαλώνουμε στην
κορυφή της Τζαργανιάς να φτάσουμε δυο γινομένα κοκκινόμαυρα τζάργανα, με τα χέρια
μας και τα  μούτρα κατακόκκινα από τα πεντανόστιμα βισινοκόκκινα συκάμνα της συκαμιάς
που ήταν δίπλα στη βρύση Χάρα.......... 
 

Περισσότερα για τον Αη Γιάννη, δείτε στην κατηγορια Γερακάρι.


Η εργασία αυτή δεν έχει ολοκληρωθεί.

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 

 ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΜΑΡΓΑΡΙΤΙΟΥ
Ο ΟΠΛΑΡΧΗΓΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΛΟΥΜΗΣ
Ο ΠΑΠΑΝΔΡΕΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΚΑΡΤΕΡΙ
Ο ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΚΑΚΟΥΡΗΣ
ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΙΟΥ 

Η ΣΚΑΛΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΣ

ΤΟ ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΟ ΤΗΣ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΚΗ

 

 

 

Ο ΚΑΙΡΟΣ ΣΗΜΕΡΑ
ΣΤΟ ΜΑΡΓΑΡΙΤΙ

Wetter Widget
YoWindow.com yr.no


ΜΑΣ ΒΛΕΠΟΥΝ ΤΩΡΑ


Large Visitor Map

Impressum